Свесниот музеј во пракса

Што може да стане еден музеј кога посетителите се поканети не само да гледаат и да учат, туку и да застанат, да размислат, да учествуваат и да се поврзат?

Ова прашање е во срцето на пристапот Mindful Museum на RE-MIND. Моделот истражува како музеите можат да станат поинклузивни, поангажирачки и поподдржувачки простори преку обединување на свесната присутност, дигиталната благосостојба и меѓугенерациското вклучување.

Еден пример за овој пристап беше истражен во Сараево, каде што проектот RE-MIND беше претставен во Националната галерија на Босна и Херцеговина во јули 2026 година. Настанот ги собра музејските професионалци, едукаторите, студентите, уметниците, работниците од културата и туризмот и други засегнати страни за да го истражат потенцијалот на свесната присутност во музејската пракса.

Централен дел од дискусијата беше музејскиот театар и неговиот потенцијал да создаде поактивни и позначајни односи меѓу посетителите и културното наследство. Наместо да останат пасивни набљудувачи, посетителите можат да станат учесници во толкувањето на збирките, создавањето значење и поврзувањето на наследството со сопствените искуства.

Програмата Youth Museum Theatre во Националната галерија на Босна и Херцеговина даде особено соодветен пример. Поврзувајќи дела од музејската збирка со современи теми што им се важни на младите, учесниците развија свои претстави. Преку телесно учење, работа со гласот, дишење и техники на концентрација, музејот стана простор за лична рефлексија, креативност, дијалог и колективно изразување.

Овој пример укажува на еден важен принцип на Mindful Museum: свесната присутност не мора да значи тивко седење или медитирање во музеј. Таа може да се изрази и преку начинот на кој луѓето се движат, набљудуваат, толкуваат, комуницираат, создаваат и се однесуваат еден кон друг.

RE-MIND се надоврзува на два комплементарни пристапи кон свесната присутност — медитативна и социо-когнитивна. Заедно, тие поттикнуваат свесно присуство и внимание, а истовремено ги поддржуваат љубопитноста, толкувањето, рефлексијата и создавањето значење. Овие принципи можат да се интегрираат во музејската едукација, вклучувањето на публиката, работата со јавноста, искуствата на посетителите и дигитално избалансираните интеракции.

Во текот на проектот, моделот Mindful Museum ќе биде дополнително развиван, тестиран и валидиран во различни европски музејски контексти. Преку обука, експериментирање, меѓугенерациски активности и размена на знаење, RE-MIND има за цел да им обезбеди на музејските професионалци практични пристапи за создавање искуства што се порефлективни, партиципативни, инклузивни и поврзани со благосостојбата на нивната публика.